Bacak Damar Tıkanıklığı Tedavisi, Tatvan, Bitlis

Name: Bacak Damar Tıkanıklığı ve Periferik Anjiyo
Creator: Op. Dr. Oğulcan Özdemir

Belirtiler nasıl ilerler?

Periferik arter hastalığı basamak basamak ilerler. Hangi basamakta olduğunuz, tedavinin aciliyetini belirler.

Yürüme mesafeniz bir uyarıdır.

1. Sağlıklı atardamar

Atardamar geniş ve düzgündür; bacak ve ayak yeterince beslenir.

Yürürken ağrı olmaz
Ayak sıcak ve pembedir
Nabızlar ele gelir

2. Yürürken baldır ağrısı

Plak atardamarı daraltır; yürürken artan ihtiyaç karşılanamaz (kladikasyo).

Belirli bir mesafeden sonra baldırda, uylukta veya kalçada kramp
Durunca birkaç dakikada geçer, aynı mesafede tekrar başlar
Yürüme mesafesi zamanla kısalır

3. Dinlenme ağrısı

Daralma ileri düzeydedir; dinlenirken bile kan akımı yetersiz kalır.

Özellikle geceleri, bacak yatay durumdayken artan ağrı
Bacağı yataktan sarkıtınca rahatlama
Ayak soluk ve soğuk, kıllar dökülmüş, cilt parlak

4. Yara ve doku kaybı

Kan akımı dokunun canlılığını sürdüremez. Bu en ileri evredir.

Ayak parmaklarında ya da topukta iyileşmeyen yara
Parmakta morarma veya siyah renk değişikliği
Acil damar değerlendirmesi gerekir

Bunlara ek olarak ayakta sürekli soğukluk hissi, bacak kıllarının dökülmesi, tırnak kalınlaşması ve nabızların zayıflaması görülebilir.

Atardamarda plak birikimiyle ilerleyen daralma evreleri — **Darlık ilerledikçe belirtiler değişir.** Damar duvarında biriken plak, kanın geçtiği kanalı daraltır. Erken evrede şikayet yokken darlık arttıkça önce yürürken, sonra dinlenirken ağrı başlar; en ileri evrede ayakta iyileşmeyen yara görülür. Hangi evrede olduğunuz tedavinin aciliyetini belirler.

Şeker hastalarında sinir hasarı ağrı hissini köreltir. Bu nedenle diyabetli kişilerde hastalık ağrı vermeden ilerleyebilir ve ilk bulgu doğrudan ayak yarası olabilir. Diyabetiniz varsa ayak muayenesi düzenli yapılmalıdır.

Yürürken baldırda başlayan ve dinlenince geçen ağrı (kladikasyo) — **Yürürken başlayan baldır ağrısı.** Daralmış atardamar, yürüyüşte artan ihtiyacı karşılayamaz ve baldırda ağrı başlar. Durup dinlenince ağrı geçer, yürümeye devam edilebilir. Bu mesafenin kısalması hastalığın ilerlediğini gösterir.

Kimler risk altında?

Sigara içenler; en güçlü risk etkeni budur
Şeker hastaları
Yüksek tansiyon ve kolesterol yüksekliği olanlar
Daha önce kalp krizi geçirmiş veya bypass olmuş kişiler
Böbrek yetmezliği ve diyaliz hastaları
65 yaş üstü

Atardamar kesitlerinde plağın ilerleyişi ve pıhtı oluşumu — **Plağın ilerleyişi.** Sağlıklı atardamar, plakla daralmış atardamar ve plak üzerine pıhtı oturarak neredeyse kapanmış atardamar. Daralma arttıkça yürürken başlayan baldır ağrısı daha kısa mesafede ortaya çıkar.

Dünyada bacak damar tıkanıklığıyla yaşayan

milyon kişi var.

2010 yılı küresel tahmini; 34 çalışma, 112.027 katılımcı. Fowkes FG ve ark. Comparison of global estimates of prevalence and risk factors for peripheral artery disease in 2000 and 2010. Lancet 2013;382(9901):1329-1340. doi:10.1016/S0140-6736(13)61249-0

Tanı

Muayenede ayak ve diz arkası nabızları değerlendirilir. Kol ve ayak bileği tansiyonlarının oranı ölçülür. Görüntüleme (Doppler ultrason) ile darlığın yeri ve derecesi gösterilir. Girişim planlanıyorsa BT anjiyografi ile damar haritası çıkarılır.

Tıkalı atardamarın çevresinden dolaşan yan dallar (kollateral dolaşım) — **Yan dallar (kollateral dolaşım).** Atardamar plakla tıkandığında vücut, tıkanıklığın çevresinden dolaşan küçük yan damarlar geliştirir. Düzenli yürüyüş bu yan dalların gelişimini destekler; ancak çoğu zaman tam damarın yerini tutmaz.

Tedavi

İlaç tedavisi ve risk kontrolü

Her hastada temel basamak budur. Sigaranın bırakılması, kan şekeri, tansiyon ve kolesterolün hedefte tutulması, kan sulandırıcı tedavi. Düzenli yürüyüş programı, erken evrede yürüme mesafesini belirgin artırır.

Düzenli egzersiz programı, en uzun yürüme mesafesini ortalama

artırır.

Yürürken bacak ağrısı (kladikasyon) olan hastalarda, egzersiz yapmayanlarla karşılaştırıldığında; 10 çalışma, 500 hasta.
Lane R ve ark. Exercise for intermittent claudication. Cochrane Database Syst Rev 2017;12:CD000990. doi:10.1002/14651858.CD000990.pub4

Periferik anjiyo, balon ve stent

Kasıktan girilen ince bir kateterle darlığın olduğu bölgeye ulaşılır. Damar balonla genişletilir, gerekirse stent yerleştirilir. Kesi yapılmaz, işlem çoğunlukla bölgesel uyuşturma ile yapılır ve hasta kısa sürede ayağa kalkar.

Mekanik trombektomi

Damarı ani tıkayan pıhtı, kateter yoluyla çekilerek çıkarılır. Ani başlayan bacakta soğukluk, solukluk ve şiddetli ağrı tablosunda zaman kritiktir; erken girişim uzvu kurtarır.

Bypass cerrahisi

Tıkalı bölge kateterle geçilemeyecek kadar uzun veya sert olduğunda, tıkanıklığın öncesi ile sonrası arasında yeni bir yol oluşturulur. Hastanın kendi toplardamarı ya da yapay greft kullanılır.

Sık sorulanlar

Yürürken bacağım ağrıyor, bu bel fıtığı olabilir mi?

İkisi karışabilir. Damar kaynaklı ağrı hep aynı mesafede başlar ve durunca geçer. Bel kaynaklı ağrı ise duruşla ilgilidir, öne eğilince ya da oturunca rahatlar ve mesafe değişkendir. Ayrım muayene ve görüntüleme ile netleşir.

Anjiyo yapılınca damar kalıcı olarak açılır mı?

Açılan damar, risk etkenleri kontrol altına alınmazsa yeniden daralabilir. Sigaranın bırakılması ve ilaçların düzenli kullanımı açıklığın kalıcılığını belirleyen en önemli etkenlerdir. Düzenli görüntüleme kontrolü önerilir.

Ayağımdaki yara aylardır kapanmıyor, pansuman yetmiyor.

Bir yaranın kapanması için o bölgeye yeterli kan gitmesi gerekir. Dolaşım yetersizken yapılan pansuman ve antibiyotik tek başına sonuç vermez. Bu nedenle iyileşmeyen ayak yaralarında öncelikle damar değerlendirmesi yapılmalıdır.

Sigarayı bırakmak gerçekten fark yaratır mı?

Bu hastalıkta sigara, tek başına en belirleyici etkendir. Bırakılması yürüme mesafesini artırır, yapılan girişimin açık kalma süresini uzatır ve uzuv kaybı riskini azaltır. Diğer tüm tedaviler sigara devam ederken daha az işe yarar.

Şeker hastasıyım, ayağımda yara açıldı. Diyabetik ayak mı?

Şeker hastalarında ayakta açılan yaraya halk arasında şeker yarası, tıpta diyabetik ayak deniyor. Bu yaraların iyileşmesi için o bölgeye yeterli kan gitmesi şart. Bu nedenle yara bakımından önce damar dolaşımının değerlendirilmesi gerekir.

Ayaklarım sürekli üşüyor ve uyuşuyor, damar tıkanıklığı olabilir mi?

Ayakta sürekli soğukluk ve uyuşma, atardamar dolaşımının azaldığına işaret edebilir. Şeker hastalığına bağlı sinir tutulumu da benzer şikayet yapar. İkisini ayırmak için nabız muayenesi ve görüntüleme gerekir.

Muayene ve randevu. Bitlis, Tatvan, Van, Muş ve çevresinden gelen hastalar Tatvan Devlet Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahisi Polikliniği'nde muayene edilir. Randevu MHRS üzerinden alınır; ayrıntılar İletişim ve randevu sayfasında.

Evde egzersizler Düzenli yürüyüş ve basit bacak hareketleri, ağrısız yürüme mesafesini artırmaya yardımcı olur. Egzersizlere göz atın

Bu sayfa Op. Dr. Oğulcan Özdemir (Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı) tarafından hazırlanmıştır. Son güncelleme: Ekim 2026.

Periferik arter hastalığı
(bacak damar tıkanıklığı)