Sık sorulan sorular

Kapalı yöntem ve mini flebektomi sonrası çoğu hasta ertesi gün yürüyebilir, masa başı işine birkaç gün içinde döner. Ağır fiziksel iş yapıyorsanız süre uzayabilir. Kesin süre uygulanan yönteme ve işlemin genişliğine göre değişir.

Tedavi edilen damar kapatıldıktan sonra tekrar açılmaz. Ancak varise yol açan altta yatan eğilim devam ettiği için, yıllar içinde başka damarlarda yeni varisler gelişebilir. Varis çorabı kullanımı ve düzenli kontrol bu riski azaltır.

İşlem sırasında bölgesel uyuşturma yapıldığı için ağrı hissedilmez. Sonrasında birkaç gün süren gerginlik ve morarma olabilir, basit ağrı kesicilerle rahatlar.

Kılcal damar genişlemeleri çoğu zaman kozmetik bir sorundur, ancak altında büyük damarda kaçak olup olmadığı görüntüleme ile kontrol edilmelidir. Alttaki kaçak giderilmeden yapılan kılcal damar tedavisi kısa sürede tekrarlar.

Akşama doğru artan, sabah kalkınca azalan bacak şişliği venöz yetmezliğin en sık ilk belirtisidir. Ancak kalp, böbrek ve tiroid kaynaklı ödem de benzer görünebilir. Ayrımı muayene ve görüntüleme yapar.

Cilt altında belirginleşen damarlar çoğu zaman yüzeysel venöz genişlemedir. Yanında morarma, ağrı ve gün sonu dolgunluk varsa değerlendirilmesi gerekir. İlk adım her zaman görüntülemeyle kaçak olup olmadığına bakmaktır.

Halk arasında "bacağa pıhtı atması" denilen durum çoğunlukla derin ven trombozudur: bacağın derin toplardamarında pıhtı oluşmasıdır. Daha nadiren, kalpten kopan bir pıhtının bacak atardamarını tıkaması da bu şekilde anlatılır; bu durumda bacak aniden soğur, solar ve şiddetli ağrır. İki durum da acildir ve beklemeden değerlendirilmelidir.

Ayrımı yapan şey zamanlamadır. Varis şişliği yıllar içinde yerleşir, akşam artar, sabah geçer ve genellikle iki taraflıdır. Pıhtıya bağlı şişlik günler içinde başlar, tek bacaktadır ve istirahatle geçmez. Kesin ayrım görüntülemeyle yapılır.

Süre kişiye göre değişir. Geçici bir nedene bağlı ilk pıhtıda genellikle birkaç aylık tedavi yeterlidir. Nedeni bulunamayan, tekrarlayan ya da kanser gibi kalıcı riskin sürdüğü durumlarda süre uzar. Bu kararı takip eden hekim verir.

Eskiden kesin yatak istirahati önerilirdi, bugün bu yaklaşım terk edildi. Tedavi başlandıktan sonra kompresyon çorabıyla birlikte yürümek şişliği ve ağrıyı azaltır. Aşırı zorlayıcı sporlardan başlangıçta kaçınılır.

Tekrarlama riski vardır ve nedene bağlıdır. Geçici bir sebeple (ameliyat, alçı, uzun yolculuk) oluşan pıhtılarda risk daha düşüktür. Kendiliğinden ortaya çıkan pıhtılarda risk yüksektir; bu hastalarda tedavi süresi ve takip farklı planlanır.

Uzun süre hareketsiz oturmak pıhtı riskini artırır. Yolculuk sonrası tek bacakta ortaya çıkan şişlik, gerginlik ve ağrı ciddiye alınmalı ve görüntüleme ile değerlendirilmelidir.

İkisi karışabilir. Damar kaynaklı ağrı hep aynı mesafede başlar ve durunca geçer. Bel kaynaklı ağrı ise duruşla ilgilidir, öne eğilince ya da oturunca rahatlar ve mesafe değişkendir. Ayrım muayene ve görüntüleme ile netleşir.

Açılan damar, risk etkenleri kontrol altına alınmazsa yeniden daralabilir. Sigaranın bırakılması ve ilaçların düzenli kullanımı açıklığın kalıcılığını belirleyen en önemli etkenlerdir. Düzenli görüntüleme kontrolü önerilir.

Bir yaranın kapanması için o bölgeye yeterli kan gitmesi gerekir. Dolaşım yetersizken yapılan pansuman ve antibiyotik tek başına sonuç vermez. Bu nedenle iyileşmeyen ayak yaralarında öncelikle damar değerlendirmesi yapılmalıdır.

Bu hastalıkta sigara, tek başına en belirleyici etkendir. Bırakılması yürüme mesafesini artırır, yapılan girişimin açık kalma süresini uzatır ve uzuv kaybı riskini azaltır. Diğer tüm tedaviler sigara devam ederken daha az işe yarar.

Şeker hastalarında ayakta açılan yaraya halk arasında şeker yarası, tıpta diyabetik ayak deniyor. Bu yaraların iyileşmesi için o bölgeye yeterli kan gitmesi şart. Bu nedenle yara bakımından önce damar dolaşımının değerlendirilmesi gerekir.

Ayakta sürekli soğukluk ve uyuşma, atardamar dolaşımının azaldığına işaret edebilir. Şeker hastalığına bağlı sinir tutulumu da benzer şikayet yapar. İkisini ayırmak için nabız muayenesi ve görüntüleme gerekir.

Gövdeniz ve yüzünüz incelir, bacaklardaki lipödem dokusu büyük ölçüde aynı kalır. Bu, hastalığın tanımlayıcı özelliklerinden biridir. Kilo vermek yine de faydalıdır çünkü eşlik eden fazla kilo şikayetleri artırır.

Tedavi edilmediğinde yıllar içinde ilerleyebilir; ağrı artar, hareket kısıtlanır ve lenfatik sistem etkilenerek lipolenfödem gelişebilir. Erken dönemde başlanan kompresyon ve egzersiz bu gidişi yavaşlatır.

Evet, çünkü sıcakta damarlar genişler ve şikayetler artar. Yazın daha ince örgülü, nefes alan modeller tercih edilebilir. Önemli olan basınç sınıfının korunmasıdır.

İkisi birlikte sık görülür. Görüntülemede belirgin venöz kaçak varsa genellikle önce o giderilir, çünkü venöz yetmezlik şişliği ve ağrıyı artırarak lipödem şikayetlerini şiddetlendirir. Sıralama muayene bulgularına göre belirlenir.

En pratik ayrım ayaklardır. Lenf ödemde şişlik ayak sırtını da tutar ve parmak dibindeki cilt kalınlaşır. Lipödemde ayaklar korunur, kalınlaşma ayak bileğinde keskin bir sınırla biter. Lipödem ağrılıdır ve kolay morarma yapar, lenfödemde bu tipik değildir.

Gövde ile bacak arasında belirgin orantısızlık, özellikle kadınlarda ve ergenlik ya da gebelik sonrası başladıysa lipödemi düşündürür. Diyetle gövde incelip bacakların aynı kalması en tipik bulgudur. Kesin ayrım için muayene gerekir.

Lenfödem kronik bir hastalıktır ve bugünkü yöntemlerle tam olarak ortadan kaldırılamaz. Ancak düzenli tedaviyle şişlik büyük ölçüde azaltılabilir, ilerlemesi durdurulabilir ve enfeksiyon atakları önlenebilir. Erken evrede başlanan tedavi sonucu belirgin şekilde iyileştirir.

Yoğun tedavi döneminde bandaj, sonrasında ölçüye göre hazırlanmış kompresyon giysisi kullanılır. Kompresyon bırakıldığında şişlik geri döndüğü için kullanım genellikle süreklidir. Giysiler elastikiyetini kaybettiği için altı ayda bir yenilenmelidir.

Koltuk altı lenf bezlerinin alınması ya da bölgeye ışın tedavisi uygulanması sonrası kolda gelişen şişlik en sık sekonder lenfödem nedenidir. Ameliyattan aylar hatta yıllar sonra ortaya çıkabilir. Kolda ağırlık hissi ve yüzük, saat gibi eşyaların sıkması ilk uyarı olabilir.

Lipödem iki bacakta simetriktir, ayak sırtı korunur ve dokunmakla ağrı belirgindir. Lenfödem ise genellikle tek taraflıdır, ayak sırtını da tutar ve ayak parmağının üstündeki deri kaldırılamaz. Bu bulguya Stemmer belirtisi denir ve ayrımda en pratik muayene işaretidir.

Lenfödemli bir bölgede ani kızarıklık, ısı artışı, ağrı ve ateş selülit yani cilt altı enfeksiyonunu düşündürür. Bu durum vakit kaybetmeden antibiyotik tedavisi gerektirir. Ataklar her seferinde lenf sistemine yeni hasar verdiği için ertelenmemelidir.

Klasik masaj lenfödemde uygun değildir, hatta zarar verebilir. Uygulanması gereken yöntem manuel lenf drenajıdır; bu, çok hafif basınçla ve belirli bir sırayla yapılan özel bir tekniktir. Bu konuda eğitim almış bir fizyoterapist tarafından uygulanmalıdır.