Diepe veneuze trombose (Beenstolsel)

Name: Diepe veneuze trombose
Creator: Dr. Oğulcan Özdemir

Acute waarschuwing. Heeft u plotseling kortademigheid, borstpijn, hartkloppingen, bloed bij het hoesten of een gevoel van flauwvallen? Wacht dan niet: ga naar de dichtstbijzijnde spoedeisende hulp of bel 112. Deze klachten kunnen erop wijzen dat een stolsel naar de longen is gegaan (longembolie).

Waardoor ontstaat het?

Een bloedstolsel ontstaat makkelijker wanneer drie factoren samenkomen: het bloed stroomt langzamer, de vaatwand is beschadigd en het bloed is vatbaarder voor stolling. In de praktijk komen de volgende situaties het vaakst voor:

Na een operatie en langdurige bedrust
Gips, een breuk, een verwonding aan het been
Lange vluchten, busreizen of autoritten
Kanker en chemotherapie
Zwangerschap, kraambed, anticonceptiepil of hormoonbehandeling
Erfelijke stollingsstoornissen en een familiegeschiedenis van stolsels
Hogere leeftijd, obesitas, roken
Eerder doorgemaakte diepe veneuze trombose

Hoe ontstaat een stolsel en hoe verloopt het?

1. Normale doorstroming

De kleppen openen en sluiten, het bloed stroomt regelmatig richting het hart.

Bloedcellen bewegen vrij en verspreid door de ader
In de kleplidzakjes blijft geen bloed staan

2. Vertraagde doorstroming

Bij weinig beweging stroomt het bloed langzamer en blijft het in de kleplidzakjes staan.

Lange reis, bedrust, gips
Hier ontstaat de basis voor een eerste stolsel

3. Het stolsel begint

In een kleplidzakje ontstaat een klein stolsel.

In deze fase zijn er meestal geen klachten
Daarom is preventie bij mensen met risico belangrijk

4. De ader raakt afgesloten

Het stolsel groeit en vult de ader, het bloed kan niet meer terugstromen.

Zwelling, pijn, roodheid en warmte in één been
De diagnose wordt gesteld met Doppler-echo, de behandeling start direct

5. Het stolsel laat los

Een deel van het stolsel kan loskomen en naar het hart en de longen reizen (longembolie).

Plotse kortademigheid, borstpijn, hartkloppingen
Levensbedreigend: bel direct 112 zonder te wachten

Normale diepe ader en diepe ader die is afgesloten door een bloedstolsel — **Stolsel in een diepe ader.** Links een normale diepe ader: dankzij de kleppen stroomt het bloed in één richting naar het hart. Rechts heeft een stolsel de ader afgesloten; omdat het bloed niet terug kan stromen, ontstaan zwelling, pijn en roodheid in het been. Een stukje van het stolsel kan loskomen en naar de longslagaders reizen, wat een longembolie kan veroorzaken. Plotse kortademigheid is daarom een acuut alarmsignaal.

Situaties die het risico op diepe veneuze trombose verhogen: lange reis, opname na een operatie, zwangerschap, roken, gips — **Situaties die het stolselrisico verhogen.** Lange reizen, opname na een operatie, zwangerschap, roken, en gips of een been dat lang onbeweeglijk is.

Welke klachten geeft een stolsel in het been?

Een stolsel in het been (diepe veneuze trombose) uit zich meestal met de volgende klachten. De klachten kunnen mild zijn; sommige stolsels veroorzaken helemaal geen klachten.

Zwelling die in één been meestal binnen enkele dagen toeneemt
Spanning in de kuit, krampachtige pijn, gevoeligheid bij drukken
Roodheid, paarsachtige verkleuring van de huid en warmte
Een gevoel van volheid in het been, oppervlakkige aderen die zichtbaarder worden
Soms is de eerste klacht, zonder klachten in het been, plotse kortademigheid of borstpijn

Dit beeld kan worden verward met spataders, maar het verloop is anders. Zwelling door spataders ontstaat over jaren, neemt 's avonds toe en verdwijnt 's ochtends. Bij diepe veneuze trombose ontstaat de zwelling binnen enkele dagen en gaat ze niet over met rust.

Plotse zwelling in één been wacht je niet af.

Het traject van een stolsel uit het been via het hart naar de longen (longembolie) — **De reis van het stolsel naar de longen.** Als een stolsel in een diepe ader van het been loskomt, kan het via de grote ader en het hart in de longslagader terechtkomen (longembolie). Plotse kortademigheid en borstpijn zijn dan een noodsituatie.

Diagnose

Na het lichamelijk onderzoek is de eerste stap beeldvorming (Doppler-echo, CT- of MR-venografie). Het onderzoek is pijnloos en zonder naald; het laat direct zien of de ader open is en waar het stolsel zit en hoe groot het is. Indien nodig wordt een D-dimeer-bloedtest afgenomen en bij geselecteerde patiënten een CT-venografie gebruikt. Bij stolsels die terugkomen of op jonge leeftijd ontstaan, wordt onderzocht of er een erfelijke stollingsstoornis is.

Behandeling

Bloedverdunners

Dit is de basis van de behandeling. Het doel is het bestaande stolsel niet te laten groeien en te voorkomen dat er een nieuw stolsel ontstaat dat naar de longen kan gaan. Het lichaam lost het stolsel na verloop van tijd zelf op. Het medicijn en de duur worden bepaald op basis van de plaats van het stolsel, de oorzaak en het risico op herhaling. Het op eigen initiatief stoppen met het medicijn is het meest riskante gedrag voor herhaling van het stolsel.

Compressiekous

Vermindert zwelling en pijn en helpt op lange termijn het risico op post-trombotisch syndroom te verlagen. De juiste drukklasse wordt door de arts bepaald.

Mechanische verwijdering van het stolsel (trombectomie)

Bij geselecteerde patiënten wordt het stolsel via een katheter verwijderd, met name wanneer het stolsel de lies en de grote vaten erboven heeft aangetast, het been sterk gezwollen is en de klachten pas recent zijn begonnen. Er wordt geen snee gemaakt. Het doel is de ader vroeg open te krijgen, de druk in het been te verlagen en de schade aan de kleppen te beperken, en zo blijvende zwelling later te verminderen. Deze ingreep is niet voor iedere patiënt geschikt; de beslissing wordt genomen op basis van de beeldvorming en het klinische beeld.

Veneuze cavafilter

Bij een beperkt aantal patiënten die geen bloedverdunners kunnen gebruiken, of bij wie het stolsel ondanks behandeling blijft loslaten, kan een filter in de grote ader worden geplaatst om het stolsel op te vangen.

Wat gebeurt er daarna?

Bij een deel van de patiënten ontstaat na maanden of jaren blijvende zwelling in het been, een gevoel van zwaarte, huidverkleuring en zelden een wond. Dit heet post-trombotisch syndroom. De drie belangrijkste manieren om dit risico te verkleinen: vroeg starten met de behandeling, de bloedverdunner gedurende de aanbevolen periode regelmatig innemen, en de compressiekous consequent dragen.

Percentage mensen met een bloedstolsel in het been die binnen 2 jaar een blijvende klacht in het been krijgen

Ondanks behandeling met bloedverdunners.
Dit heet post-trombotisch syndroom.

Gerandomiseerde studie bij 692 patiënten met een stolsel in de diepe aders boven en achter de knie, uitsluitend de groep die alleen bloedverdunners kreeg.
Vedantham S ea. Pharmacomechanical catheter-directed thrombolysis for deep-vein thrombosis. N Engl J Med 2017;377(23):2240-2252. doi:10.1056/NEJMoa1615066

Preventie

Bij lange reizen elk uur opstaan en lopen, zittend enkelbewegingen maken
Voldoende drinken
In de vroege periode na een operatie bewegen, voor zover de arts dat toestaat
Bij risicovolle ingrepen de geadviseerde beschermende behandeling niet onderbreken
Stoppen met roken, gewicht onder controle houden

Veelgestelde vragen

Wat betekent "een bloedstolsel in het been"?

Met "een bloedstolsel in het been" wordt meestal diepe veneuze trombose bedoeld: een stolsel in een diepe ader van het been. Minder vaak wordt hiermee ook bedoeld dat een stolsel dat van het hart is losgeraakt een slagader van het been afsluit; dan wordt het been plotseling koud, bleek en erg pijnlijk. Beide situaties zijn acuut en moeten direct worden beoordeeld.

Is de zwelling in mijn been een spatader of een stolsel?

Het verschil zit vooral in het tijdsverloop. Zwelling door spataders ontstaat over jaren, neemt 's avonds toe, verdwijnt 's ochtends en is meestal aan beide benen. Zwelling door een stolsel begint binnen enkele dagen, zit in één been en gaat niet over met rust. De definitieve vaststelling gebeurt met beeldvorming.

Hoe lang moet ik bloedverdunners gebruiken?

De duur verschilt per persoon. Bij een eerste stolsel door een tijdelijke oorzaak is meestal een behandeling van enkele maanden voldoende. Wanneer geen oorzaak is gevonden, het stolsel is teruggekomen, of er een blijvend risico is, zoals bij kanker, wordt de behandeling langer. Deze beslissing neemt de behandelend arts.

Mag ik lopen, of moet ik in bed blijven?

Vroeger werd strikte bedrust geadviseerd, maar die aanpak is inmiddels verlaten. Wanneer de behandeling is gestart, vermindert lopen met een compressiekous de zwelling en pijn. Zware inspanningssporten worden in het begin meestal vermeden.

Komt het terug?

Er bestaat een risico op herhaling, en dat hangt af van de oorzaak. Bij een stolsel door een tijdelijke oorzaak (operatie, gips, lange reis) is het risico lager. Bij stolsels die spontaan ontstaan, is het risico hoger; bij deze patiënten worden de behandelduur en de controles anders gepland.

Men zei dat er een stolsel naar mijn been was gegaan. Wat betekent dat?

Met "een stolsel dat is gaan lopen" wordt meestal bedoeld dat zich een stolsel in een diepe ader van het been heeft gevormd. Het echte gevaar is dat een deel van dit stolsel loskomt en naar de longen reist. Daarom wordt er zonder verlies van tijd met de behandeling begonnen.

Mijn been is gaan zwellen na een lange reis. Is dat gevaarlijk?

Lang stil zitten verhoogt het risico op een stolsel. Zwelling, spanning en pijn in één been na een reis moeten serieus worden genomen en met beeldvorming worden onderzocht.

Onderzoek en afspraak. Patiënten uit Bitlis, Tatvan, Van, Muş en omgeving worden onderzocht op de polikliniek Hart- en Vaatchirurgie van het Staatsziekenhuis Tatvan (Tatvan Devlet Hastanesi). De afspraak wordt gemaakt via MHRS, het nationale afsprakensysteem van Turkije; de details staan op de pagina Contact en afspraak.

Deze pagina is opgesteld door Dr. Oğulcan Özdemir (Specialist hart- en vaatchirurgie). Laatste update: oktober 2026.

Diepe veneuze trombose